Skip to main content
x

በቅሎ

በቅሎ፤ አጋሰስ ካህያ ከፈረስ የሚደቀል፣ አባቱ አህያ እናቱ ፈረስ የሚለው፣ የአለቃ ደስታ ተክለወልድ ‹‹ዐዲስ ያማርኛ መዝገበ ቃላት›› (1962) ነው፡፡ ባላገሮች ከጥንት ከፍጥረት ስላልነበረ አህያና ፈረስን በማራከብ በሰው ዘዴ ስለተገኘ በምድራችን እንዲህ ያለ በቅሎ አያውቅም ተባለ ይላሉ፤ የስሙም ምክንያት ይህ እንደሆነ ይተርካሉ፡፡

በለስ

በለስ የተክል ዕንጨት ስም እንደሆነ መዝገበ ቃላቱ ይነግረናል፡፡ በለስ ከወይን ጋራ የሚተከል የሾላ ወገን ወተታም፡፡ ዕንጨቱም ፍሬውም በለስ ይባላል፡፡ በሌላ የድረ ገጽ መድበልም በለስ ቅጠሉ ሰፋፊ፣ ነጭ ፈሳሽ ያለው፣ ፍሬው የሚበላ የዕፀዋት አስተኔ ይለዋል። ፍሬውም ደግሞ በለስ ወይም ዕፀ በለስ ይባላል።

አራት ዓይና አሳ

ባለአራት ዓይን የሚባል የአሳ ዝርያ አለ፡፡ ይህ አሳ ከሌሎቹ የተለየ ዓይን ያለው ነው፡፡ ይኸውም አራት ዓይን ሳይሆን እያንዳንዱ ዓይን ሁለት ዓይነት ዓይን ያለው በመሆኑ ነው፡፡ አሳዎቹም ጥንድ ዓይና ይባላሉ፡፡

ባሕር ዛፍ

ባሕር ዛፍ (ኢካለፕተስ) በተፈጥሮው ከአውስትራሊያ የሚገኝ አበባ የሚያብብ የዛፍ ወገን ነው። በዓለም  ካሉት 700 አይነት የባህር ዛፍ ዝርያዎች  ውስጥ 15ቱ ከአውስትራሊያ ውጭ በተፈጥሮ ይገኛሉ። በኢትዮጵያ በተለይ የታወቁት ነጭ ባሕር ዛፍና ቀይ ባሕር ዛፍ ናቸው።

ባሕር ዛፍ

ባሕር ዛፍ (ኢካለፕተስ) በተፈጥሮው ከአውስትራሊያ የሚገኝ አበባ የሚያብብ የዛፍ ወገን ነው። በዓለም  ካሉት 700 አይነት የባህር ዛፍ ዝርያዎች  ውስጥ 15ቱ ከአውስትራሊያ ውጭ በተፈጥሮ ይገኛሉ። በኢትዮጵያ በተለይ የታወቁት ነጭ ባሕር ዛፍና ቀይ ባሕር ዛፍ ናቸው።

ዛፍ ላይ የሚወጡ አሳዎች

ማንይንገረው ሸንቁጥ በጻፉት ‹‹ባለአከርካሪዎች›› መጽሐፍ፣ ስለ አሳ ዝርያዎችና ገጽታቸው አስፍረዋል፡፡ ከነዚህም ዛፍ ላይ ከሚወጡ የአሳ ዝርያዎች አንዱ የሆነው ፐርች (Perch) ስለተሰኘው የቀረበው ነው፡፡

ዋዥምቢት እና የመስማት ችሎታዋ

ከነፍሳት ወገን የሆነችው ዋዥምቢት፣ ዋዝንቢት ሌላው መጠርያ ስሟ ነው፡፡ በየኔታ ደስታ ተክወልድ ዐዲስ ያማርኛ መዝገበ ቃላት እንደተገለጸው፣ ዋዥምቢት ጥቁር ትል እህል አጥፊ ናት፡፡ የተለያዩ ቀለም እንዳላትም ይታወቃል፡፡ አንዱ አረንጓዴ ዓይነትማ ነው፡፡

ጉሬዛ

ጉሬዛ ዛፍ ላይ የሚኖር እንስሳ ነው፡፡ በግንባሩ፣ በጉንጮቹና በአገጩ ላይ ነጭ ፀጉር አለው፡፡ በጅራቱ ጫፍና በጎንና በጎኑ ነጭ አለው፡፡ በተረፈ ፀጉሩ ጥቁር ነው፡፡ አዲስ የተወለዱት፣ እንደ ትልልቆቹ ፊታቸው ጥቁር ሳይሆን ቀይ ነው፡፡ ፀጉራቸውም በመላ ነጭ ነው፡፡

ንብ እና የማረፍ ዘዴዋ

ንቦች በራሪ ነፍሳት ሲሆኑ፣ በተለይ በማር እና ሰም ምርታቸው ይታወቃሉ። ንቦች በፈለጉት አቅጣጫ እየበረሩ መጥተው ያለምንም ችግር ማረፍ ይችላሉ። እንዲህ ያለ ችሎታ ሊኖራቸው የቻለው እንዴት ነው? ብሎ የሚይቀው ጀደብሊው ዶትኮም ነው፡፡ እንደሚከተለውም ገልጾታል፡-